Bartje steekt zijn neus in de lucht. Hij snuift, likt zijn bek af en kijkt me vol verwachting aan.
Ik vraag hem nog even te wachten terwijl ik brokjes tussen plastic vormpjes leg. Zijn voorpoten schuiven ongeduldig, zijn staart draait als een propeller. Wachten is lastig.
Als ik hem uitnodig, springt hij enthousiast naar de vormpjes. Eerst snel en onrustig, maar al snel vertraagt hij. Zijn oren wiebelen mee met zijn kop, zijn staart zakt omlaag. Hij snuffelt, kijkt even weg, alsof hij nadenkt. Dan stapt hij een paar passen achteruit en kijkt mij aan.
Ik knik en vraag: “Weet je het zeker?” Bartje snuffelt nog één keer en gaat dan opnieuw een stukje naar achteren. Hij maakt oogcontact met een kwispelende staart. Rust, ontspanning, verbinding. Mens en hond in gesprek door Hersenwerk.
Naast trainen, sporten en speuren is puzzelen een volwaardige bezigheid geworden voor baas en hond. De populariteit van Hersenwerk zie je overal terug. Dat juich ik enorm toe. Niet voor niets luidt onze slogan: Elke hond verdient Hersenwerk! Hersenwerk biedt prachtige mogelijkheden om de relatie tussen mens en hond te versterken.
Tegelijkertijd zie ik een ontwikkeling die me zorgen baart. Veel mensen zijn vooral op zoek naar uitdaging. Het moet steeds meer en moeilijker. Het ene spel is nog ingewikkelder dan het andere en de lat om te presteren ligt hoog, vooral voor de hond. En dat is zonde. Want met die focus wordt voorbijgegaan aan de essentie van Hersenwerk.
Met de groeiende populariteit kwam ook een verschuiving. De aandacht verschoof naar mooie, kleurrijke en vooral moeilijke puzzels. Het ‘spelletje’ krijgt alle aandacht, het proces van samenwerken raakt op de achtergrond. En dat is jammer, want dat is nu juist het proces waaraan Hersenwerk zijn kracht ontleent.
Hersenwerk is nooit bedoeld als prestatiedoel. Het gaat niet om slim of dom, niet om scoren of winnen. Hersenwerk is bedoeld voor ontspanning, als samenspel tussen mens en hond. De interactie is de kern. Wanneer de mens vooral bezig is met het bedenken van spellen en de hond de uitvoerder wordt, verandert Hersenwerk in eenrichtingsverkeer. Daarmee gaat de grootste kracht verloren: het gesprek dat ontstaat.
Tijdens een Hersenwerk-sessie vertelt je hond voortdurend hoe hij het ervaart. Vanaf het moment dat jij besluit te gaan Hersenwerken, begint de communicatie. Je hond laat zien wat hij leuk vindt, welke technieken hij inzet, wanneer hij klaar is of juist nog een rondje wil.
Honden zijn daarin verrassend transparant, mits je de rust neemt om te kijken en te luisteren.
Geur: De neus is bij Hersenwerk niet alleen een hulpmiddel om brokjes te vinden, maar vooral een bron van informatie. Kennismaken met materiaal begint met snuffelen. Zo informeer je je hond over wat jullie gaan doen.
Materiaalkeuze: Elke hond heeft voorkeuren. Zachte materialen, plastic, karton. Laat je hond kiezen en ontdek wat bij hem past.
Brokjes: Gebruik kleine hap-slik-weg brokjes en vraag je hond met wel lekkers hij wil Hersenwerken.
Wachten: Moeite met wachten is geen ongehoorzaamheid, maar informatie. Je hond laat je zien hoe gemotiveerd hij is én waar hij hulp van jou nodig heeft.
Het hondenlijf: Oren, ogen, staart, spierspanning, je hond communiceert met zijn lichaam. Ook vermoeidheid of pijn wordt zichtbaar in het lijf.
Hersenwerkstijl: Er zijn uitgesproken neus-honden, bek-honden en poot-honden en veel honden zetten meerdere stijlen tegelijk in.
Klaar: Elke hond heeft een eigen manier om te laten zien dat hij klaar is. Kijken, wegstappen, gaan liggen, oogcontact maken. Het is een bijzonder moment als je dat herkent en respecteert.
De magie van Hersenwerk zit dus niet in dure spellen of steeds hogere niveaus. Het zit in het proces, in bewust samenwerken op een paar vierkante meter. In blijven kijken, luisteren en afstemmen.
Wie zijn hond écht ziet en een stem geeft, is niet bezig met een spelletje, maar is samen in gesprek. Dat is de essentie van Hersenwerk.
Volg de online cursus Leer Hersenwerken met je hond in 7 stappen in de Hond InZicht Academie.
Klik hier voor meer informatie en aankopen.
De basis van Hersenwerk gaat terug tot 2005. In die tijd zette Inge van Harte ‘snuffelen’ in bij gedragsconsulten voor honden met probleemgedrag, vaak ontstaan door verveling, onzekerheid of overprikkeling. Geïnspireerd door ideeën over enriched environment werden eenvoudige huishoudelijke materialen gebruikt om honden te laten snuffelen naar voedsel en nieuwe geuren. Tegelijkertijd liet Marleen van Baal, aan de andere kant van het land, mens en hond bewust de wandeling beleven; samen, in verbinding, vanuit rust.
In 2010 bundelden Inge van Harte en Marleen van Baal hun kennis en kunde en ontwikkelden zij het concept Hersenwerk voor honden waar de samenwerking tussen mens en hond centraal staat. Door tegemoet te komen aan de behoefte om de neus te gebruiken en zintuigen te stimuleren, ontstond ontspanning. Tegelijk kreeg de eigenaar inzicht in het gedrag en de behoeften van de hond. Mens en hond leerden zich beter op elkaar afstemmen, letterlijk door in gesprek te gaan via Hersenwerk.
In 2016 werd Marleen eigenaar van Hersenwerk voor dieren, met daarin honden maar ook paarden, katten en konijnen. In 2020 kwam het boek uit Hersenwerk voor honden, zoveel meer dan een spelletje!, geschreven door Inge en Marleen, als kroon op tien jaar nauwe samenwerking. Vanaf 2022 is Inge niet meer werkzaam in hondenland en is Marleen de drijvende kracht achter de methodiek Hersenwerk met cursussen voor eigenaren en een opleiding en bijscholingen voor hondenprofessionals.