Rouw is een soort verdriet dat niet netjes in een hokje past. Verdriet dat je stil kan maken, traag, leeg of juist scherp en onrustig. Afscheid nemen is niet één moment, maar iets waar je langzaam in moet leren ademen.
Dat schreef ik op mijn social mediakanalen toen Franka, mijn Duitse herder, overleden was en zo voelde het ook; alles in mij was dicht. Ik kon niet meer nadenken, niet meer voelen. Alle dagelijkse handelingen, dat wat echt moest gebeuren, deed ik op de automatische piloot. Alles kostte me zo enorm veel moeite. Mijn hele systeem, fysiek en mentaal, leek in een ‘shut down’.
Franka overleed in mei 2022 en ik mis haar nog steeds. Soms zie ik een look-a-like voorbijkomen op straat of op social media en dan schieten de tranen in m’n ogen. Als ik naar de Waal loop met mijn honden, zie ik haar in gedachten voor me uit stuiven en met grote bokkesprongen in het water jumpen. En dat ik me op een late avondwandeling kwetsbaar voel, maakt me bewust van de veiligheid die zij mij bood. Het is te veel om op te noemen hoe ik haar mis.
Als ik zeg dat Franka in elke vezel van mijn lijf is opgeslagen, overdrijf ik niet.
Ik weet dat het leven zonder Franka went, dat gebeurde vorige keren ook, na het afscheid van eerdere dierbare honden. Ook bij hen was mijn verdriet intens en voelde het gemis lange tijd als een diepe wond waar telkens weer op gebeukt werd. Ik weet dat ik wen aan het gemis en tegelijkertijd wil ik dat niet. Ik wil niet dat het gemis went, ik wil het vóelen. Ik ben bang dat ik de herinneringen kwijtraak als het gaat wennen.
Ik realiseer me dat mijn gedachten en emoties rondom het overlijden van mijn geliefde Franka voor veel mensen overdreven klinken. Zij vinden het verlies van een hond ‘verdrietig en spijtig’. Ze missen hun maatje, de dagelijkse gezamenlijke handelingen, maar na een tijdje is het klaar. Er komt een nieuwe hond of men besluit dat het beter is zonder hond en hun leven gaat door. Afscheid nemen hoort erbij, hoor ik hen zeggen. En gelijk hebben ze. Maar toch… afscheid nemen hoort erbij, maar dat is niet hetzelfde als vergeten en verdriet onderdrukken.
Voor mij is een hond een huisgenoot waar ik mijn leven mee deel, niet slechts een dier dat mijn leven een tijdje verrijkt. Ik maak de bewuste keuze om samen te leven, richt mijn leven erop in en stel het welzijn van de hond voorop. Het afscheid slaat een krater in mijn leven. Mijn hond is niet zomaar een dier; het is een gezinslid en een maatje waar ik zielsveel van hou. Precies dat maakt het leven zonder Franka, en al haar voorgangers, een uitdaging voor mij. Want maatjes vullen elkaar aan, halen het beste in elkaar naar boven en zijn via allerlei onzichtbare draadjes aan elkaar verbonden. Als je maatje wegvalt, ontstaat er een wond die bestaat uit allerlei kleine wondjes, op alle plekken waar de verbinding vast zat. Hoe sterker de verbinding, hoe meer plekken, hoe meer verwonding.
Die verscheurde verbinding heeft tijd nodig om ‘dicht te gaan’, want echt herstellen kan niet. De verbinding was uniek en zal door geen ander maatje kunnen worden overgenomen. De open rauwe plekken krijgen een nieuw laagje van littekens. De huid blijft kwetsbaar, zichtbaar aangedaan, en kan reageren op allerlei invloeden waardoor herinneringen geraakt worden.
Elke keer dat ik mijn verdriet deelde afgelopen jaren, kreeg ik zoveel reacties van mensen. Van troost voor mij, over eigen verdriet, maar ook dat men blij was dat ik erover sprak en zij daardoor ook konden spreken. Er wordt zo weinig gesproken over rouw en wat mij betreft moet dat anders. Want ja, elke rouw is anders en we dragen allemaal onze eigen tranen, maar we kunnen elkaar wel steunen. Weten dat je niet alleen staat, is troostend en helpt je met het hervinden van je balans.
Afscheid nemen is niet alleen het moment zelf, maar ook alles wat daarna komt: de stilte, de reflexen, de plekken, en de liefde die nergens heen kan. Ik ondersteun eigenaren die in het proces van afscheid stappen. Niet om je verdriet op te lossen, maar om je bedding te geven terwijl je je weg zoekt door het gemis.
Na het overlijden van Franka schreef ik mijn boek Lieve hond, ik rouw om jou. Om jou te steunen in je rouw om je hond en je te laten ontdekken dat jij mag rouwen op de manier die bij jou past. En als je behoefte hebt aan begeleiding die je stap voor stap meeneemt, dan is er ook mijn online cursus De kunst van afscheid nemen